EL SAKATLIKLARI

El ve el bileği, sporcularda en çok yaralanan bölgelerdendir. Eldeki yaralanmalar daha çok düşme sonucu kişinin kendini korumak amacıyla elin ilk yere değen kısım olmasından yada aşırı kullanıma bağlı olarak meydana gelir. El ve el bileğinin bu kadar sık sakatlanmasına rağmen bu sakatlığa sporcular tarafından yeterli önem verilmez. El yaralanmaları genellikle konservatif tedaviye iyi cevap verir, cerrahi girişimler nadiren gerek duyulmaktadır.

ANATOMİ

El bileği insan vücudunun en karmaşık eklemlerindendir. Çünkü birçok eklemi ve anatomik varyasyonları içerir. El bileği eklemini asıl olarak oluşturan radiocarpal eklemdir, ayrıca radioulnar eklemde aynı zamanda el bileğini oluşturan eklemlerden dir. El bileği ekleminde 8 tane carpal kemik vardır ve bunların proksimalinde radius distal kısmında ise metacarpal kemiklerden oluşur.

Radiocarpal Eklem: Elipsoid bir eklemdir. Distalinde radius ve scafoid, lunate ve triquetrum. Volar radiocarpal ligament el bileği ekleminin stabilizesini sağlar.

Ulnocarpal Eklem: Bu eklem primer olarak triangular fibrocartilaj komplex oluşturur. (TFCC) Bu yapı orjinini radiusun ulnar kısmından, ulnanın procesus styloideusundan, 5. metacarpal kemiğin bazisinden alır. TFCC radiusunulnar kısmından köken alan fossa lunatadan ve ulnar collateral ligamentten, dorsal ve volar radioulnar ligamentlerden, eklem diskinden, meniscal kısımdan, extansör carpi ulnaris ve ulnotriquetral ligamentlerden oluşur.

Carpal kemikler: Scafoid, lunata, radiusun triquetrum eklemi, trapezium, trapezoid, elde hamatumun yaptığı metecarpallerin eklem yüzü,

EL BİLEĞİ VE EL YARALANMALARI

El bileği ve el yaralanmalarını sınıflandırırken birkaç başlık altında toplayabiliriz. El bileği ve ele ait kırıklar ve çıkıklar, sinir sıkışmalarına bağlı duysal anormallikler, aşırı kullanıma bağlı anormallikler, el-parmak yaralanmaları.

EL BİLEĞİ KIRIKLARI VE ÇIKIKLARI

Distal radius kırığı, el bileğinde en sık rastlanan kırıklar arasındadır. Genellikle ekstansiyon durumundaki kolun üzerine yüzükoyun düşülmesi ve elin arkaya, yukarı doğru zorlanması (colles kırığı) veya elin öne doğru fleksiyonu (smith kırığı) sonucu oluşur.

Radius alt bölümünün kırılan parçanın bulunduğu bölüme uyumlu şişlik ve hassasiyet, bilek hareketleri sırasında ağrı, hafif vakalarda, şişlik ve deplasman önemsiz derecede olsa bile röntgen çekip kemikte olabilecek bir patolojiyi atlamamak gerekir.Kemikte patoloji tespit edilmiş ise kemiğin kırık uçları doğru pozisyona getirilir, alçı uygulanır (komplikasyonsuz vakalarda 4-5 hafta süreyle) daha sonra bilek güçlendirme egzersizleri ile güçlendirilir. Daha ağır vakalar operasyona gidebilir.

SKAFOİD KEMİK KIRIKLARI

Amerikan futbolu, buz hokeyi, hentbol gibi sporlar dalları ile ilgilenenlerde sıklıkla olmakla diğer spor dallarında da skafoid kemik kırıklarına rastlanır. Ekstansiyon dururmundaki kolun arkaya doğru bükülü durumdaki el bileğinin üzerine düşülmesi veya direkt travma sonrası stiloid kemik üzerine dayanarak skafoid kemik kırılabilir. Hastalarda kuvvetli kavrama ağrı ve anatomik enfiyelikte hassasiyet vardır. Sıklıkla atlandığı ve iyi tedavi edilmediği için nonunion gelişir.

Röntgen grafilerinde herhangi patolojik görüntüsü olmayan ancak bu semptomlarla başvuran hastalara alçı uygulaması yapılmalıdır. Alçı başparmağı da içermeli 2 hafta sonra kontrol grafisi çekilmelidir. Kırık varsa 3ay kadar alçı kullanılmalıdır. Skafoid kemiğn beslenmesi proksimal ve boyun kısmında zayıftır, bunun için alçı uzun tutulmalıdır, hastalarda avasküler nekroz ve kollaps gözlenebilir. İnstabil deplase kırıklarda operasyon gerekir. Kaynama için 3-4 ay gerekir.

ELBİLEĞİ ÜZERİNDEKİ ÇIKIKLAR

El bileği çevresindeki çıkıklara nadir rastlanır ama ideal bir iyileşme erken ve doğru teşhis konup hızlı ve hatasız tedavi uygulanmalıdır.

OS LUNATUM'DA ÇIKIK

Os lunatum çıkıları hem öne hemde arkaya olabilir.

Dorsifleksiyon durumunda elin üzerine düşülmesi veya bu şekilde sıkışması arka yönde çıkma nedenidir. El bileği dorsal yüzeyinde kontur değişikliği, şişlik, hassasiyet, hareket sırasında ağrı ve sınırlanma görülür ve radyolojik olarak tanı koyulur.

Dışa doğru gerilmiş elin üzerine düşüldüğünde meydana gelen zorlu palmar fleksiyona bağlıdır. El bileği palmar yüzeyinde kontur değişikliği, şişlik, hassasiyet, hareket sırasında ağrı ve sınırlanma görülür ve radyolojik olarak tanı koyulur.

Longitudinal traksiyon ile çıkık redükte edilir, 4 hafta nötral pozisyonda alçı yapılır, geçikmiş ise tedavi için operasyon gerekir.

PERİULNAR ÇIKIK

Os capitatum'un os hamatum'a oranla dislokasyonu periulnar çıkık olarak adlandırılır. El bileğinde zorunludorsifleksiyon veya aksiyal kompresyondan kaynaklanır. Skafoid kırığı yada çıkığıyla birliktede gözlenebilir.

El bileği dorsal yüzeyinde kontur değişikliği, şişlik ve hassasiyet, hareketlerde ağrı ve sınırlanma, os capitatum'un posterior'unda çıkık gözlenir.

Teşhis radyografi iledoğrulanır, redüksiyon yapılır, alçıyla 3-6 hafta süreli immobilizasyon uygulanır, kapalı redüksiyon olmuyorsa operasyon gerekir.

PARMAK YARALANMALARI PARMAK KIRIKLARI

Parmak kemiklerinde görülen kırıklar özellikle takım sporu yapan hentbol, voleybol. basketbol, futbol gibi sporları yapanlarda ve diğer sporcularda zaman zaman karşımıza çıkabilmektedir. Parmakta meydana gelen kırıklar proksimal falanks kırığı, orta falanks kırığı ve distal falanks kırığı olarak üç başlık altında toplanabilir.

Proksimal falanks kırığı: Yakın komşuluklarından dolayı tendonlar kırık yerine yapışabilir bu olay iyi redükte olmamış kırıklarda gözlenebilir. Epifizi ilgilendiren kırıklarda kapalı redüksiyon başarılı olur, redüksiyondan sonra atelleme yeterli olabilir.

Orta falanks kırığı: En sık kırılma yeri her iki tendon yapışma yerinin distalidir. 3 hafta atel tedavisi gereklidir. Kaynayıncaya kadar sportif faaliyet sırasında 6-8 hafta korumak gerekir.

Distal falanks kırığı: Genellikle nondeplasedir. Tırnak yatağı zarar görebilir. Ağrılı subinguinal hematom oluşabilir.

Bu gibi kırıklar, eklemi ilgilendirmedikleri taktirde 2-4 hafta süreyle alçıya alınarak tedavi edilebilir. Spor faaliyetlerine, alçının çıkarılmasından 2-3 hafta sonra başlamk mümkündür. Ancak rehabilitasyon döneminde genel kondisyonun korunması gerekir. Eklem yüzeylerni de ilgilendiren ya da şiddetli deplasman olan parmak kırıklarında cerrahi müdahale ile tedavi edilmelidir. Ameliyattan sonra alçı uygulanarak 3-5 hafta süreyle yerinde bırakılmalıdır. Alçının çıkarılmasından 3 hafta sonra sporcu. tekrar spora başlayabilir.

PARMAK EKLEMLERİNDE ÇIKIKLARI

Parmak ekleminde görülen çıkıklar kırıklarda da olduğu gibi özellikle takım sporu yapan hentbol, voleybol. basketbol, futbol gibi sporları yapanlarda ve diğer sporcularda zaman zaman karşımıza çıkar. Sporcularda meydana gelen parmak eklemi çıkıklarının çoğu başparmak ya da küçük parmaktadır. Sporcularda çıkıkla birlikte ağrı, hassasiyet, fonksiyon bozukluğu ve eklemde deformite gözlenir.

PIP eklemi çıkığı: PIP eklem hiperekstansiyona zorlanması ile volar displate distalden kopar. Redüksiyon stabil ise ekstansiyonu engelleyen atel ile fleksiyonda 3 hafta ateldetutulur, unstabil ise ARİF yapılması gerekir.

DİP eklemi çıkığı: Dorsale olur, Sporcu çoğunlukla kendi redükte eder,ama lateral ligament rüptürleri kontrol edilmelidir ve sporcu semptomsuz hale gelinceye kadar 3 hafta atelde kalmalıdır.

Her iki eklemde meydana gelen çıkılarda atelde3 hafta kaldıktan sonra 4-6 hafta arasında parmağı korumak gerekir.