DİRSEK SAKATLIKLARI

Dirsek ve ön kol, omuzdan parmaklara kadar uzanan hareket ekseni üzerinde olduğundan, pek çok sportif becerinin yapılışı sırasında kombine biçimde harekete katılır ve bu nedenle sık sakatlanan bölgeler arasında yer alır. Dirsek eklemi yanlızca kola fleksiyon yapmakla kalmaz, ön kolun aynı zamanda içe dışa doğru dönmesinide (pronasyon ve supinasyon) sağlar.

Dirsekteki yaralanmaların çoğu fırlatma işlemini yaparken meydana gelir. Dirsek eklemi ve çevresindeki yapılar itibarıyla travmalara açık bir bölgedir. Bu yüzden dirsek eklemin de sakatlıklar sıklıkla meydana gelebilir. Dirsekte ki sakatlıklarda sakatlanma mekanizması iki önemli nedene bağlıdır. Bunlardan birincisi direğin aşırı kullanımına bağlı olarak meydana gelen sakatlıklar örneğin tenisci dirseği, golfçü dirseği, ciritçi dirseği gibi, ikinci olarak da direk spor esnasındaki travmalara bağlı olarak meydana gelen örneğin güreş, contakt sporlar , boks ve halterde olan sakatlıklardır.

ANATOMİ

Dirsek eklemi, birbirinden üç ayrı eklemin bileşeninden oluşmuştur. Dirsek eklemi kola ön kolu bağlar. Aynı anda dönme ve menteşe hareketini gerçekleştiren üç kemikten oluşur. Eklemi bütün hareketleri birbirinden bağımsız olarak gerçekleşir. Dirsek ekleminin kemiksel ve ligamentöz yapısı birbiriden ayrı üç eklemden oluşur. Humerus-ulna arasındaki eklem dirseğin taşıma açısını belirler. Radius-humerus arasındaki eklem dönme ve menteşe hareketlerini gerçekleştirebilir. Radius-ulna arasındaki eklemdir.

Dirseğin en önemli hareketi fleksiyon ve ekstansiyondur. Normal değeri –5 ile 140 arasındadır. Bazı insanlarda hiperekstansiyon konjenital olarak fazla olabilir. Rotasyonel dönme ulnanın radius çukurunda, radius başının aynı zamanda annüler ligamentinin stabilizasyonu ile dönmesi sonucu gelişir. Pronasyon ve supinasyon derecesi yaklaşık 170 derecedir.

DİRSEK YARALANMALARI

Başlangıçta bahsettiğimiz gibi dirsek yaralanmalarını iki kısımda inceleyeceğiz. Bunlardan birincisi olan ve spor hekimliğince daha çok üzerinde durulan overuse yaralanmalar, diğeri ise travmalara bağlı olarak meydana gelen yaralanmalardır

TENİSCİ DİRSEĞİ (LATERAL EPİKONDİLİT)

Tenisci dirseği, ilk kez 1873 yılında ‘Runge’ adlı bir yazar tarafından bahsedilmiştir. Fakat ilk olarak tenisci dirseği adını veren ‘Morris’dir. Dirsekte meydana gelen sakatlıkların başında gelir. Adından da anlaşılacağı gibi daha çok tenis oynayanlarda lateral epikondil ve çevresindeki ağrılar ile karakterizedir. Ancak duvar tenisi, badmington, masa tenisi, bisiklet, el bileği güreşi ve diğer sporları yapanlar; ayrıca marangozlar, elektrikciler, iğne işi yapanlar gibi aktivitelerini tek taraflı, tekrarlayan hareketler yapanlarda görülebilir.

Tenisci dirseği etiyolojisinde tenis oyuncularında hatalı vuruş teknikleri nedeniyle gelişebilir. Amatör teniscilerde hatalı backhand tekniği lateral; hatalı forehand tekniği ise medial tenisci dirseğine neden olabilir. Bileğin döndürülerek gerçekleştirilen bir servis vuruşu yine sorunlar yaratabilir. Özellikle hızlı ve ani backhand vuruşlarda vücud ağırlığı arkadaki ayakta iken, güç el bileği ve dirsekte toplanır. Bu esnada ön kolun supinasyona pronasyona ve dirseğin ekstansiyona gelmesi ile el bileğinin hızla ulnar deviasyona itilmesi olayı oluşturur. Burada yük lateral epikondile yapışan ekstansör adale kitlesine ve özellikle ekstansör carpi radialis brevise biner. Bu adalenin zorlanması ile bu olayın spor esnasında çok fazla miktarda tekrarlanması sonucu lateral epikondil ve radius başına yapışan adalelerde mikrotravmalar ve yırtıklar gelişir. Bu olayın yatışmasıda granülasyon dokusunun gelişmesi ile olur. Bu doku da tekrarlayıcı hareketler ve yük binmesi ile bu bölgede şişlik, hassasiyet, ağrı, gerginlik vardır. Hastanın el bileğinde dermansızlık (elin kavrama gücünde azalma) olur, hatta hasta elinden bazı şeyleri düşürdüğünü söyler. Hastanın pronasyon ve supinasyon hareketlerinde ağrı olur. Hastanın dirseği hiperekstansiyonda, ön kol pronasyonda iken bileğe zorunlu bir dorsifleksiyona zorlandığı zaman (direnç uygulandığında) lateral epikondil üzerinde hassasiyet olması, el bileği ekstansiyonda iken ön kolun dirence karşı supinasyonu, ağrıya neden olur. Buda tanı konmasında önemli bir etkendir.

Koruyucu önlemler

1.Raketin yakalama genişliği önemlidir.(Orta palmar cris ile 3. Parmak ucu arasındaki mesafesi tenis raketini tutma bölgesi çevresi kadar olmalıdır.)

2.Hatasız oyun ve çalışma teknikleri en önemli koruyucu önlemlerdendir.

3.Raketin sapı metal olmamalı ve fileleri aşırı gergin olmamalı.

4.Kullanılan sahanın ve topun ıslak olmasıda dirseğe yük bindirir.

MEDİAL EPİKONDİLİT (GOLFÇÜ DİRSEĞİ)

Medial epikondilit (golfçü dirseği), lateral epikondilite benzer ama burada semptomlar, dirseğin iç yandaki(medial) epikondili üzerinde hissedilir. Özellikle çok iyi tenis oyuncularında medial epikondilit gelişebilir.

Semptomlar lateral epikondilitte olduğu gibidir, ama dirseğin iç kısmındadır. Elin direnç karşısında bilekten aşağıya doğru fleksiyonda ağrı hissedilir. Tedavi aynı tenisci dirseğindeki gibidir.

ADOLASANS ÇAĞINDAKİLERDE “FIRLATICI DİRSEĞİ”

Bir top fırlatıldığı zaman el bileğinde ve parmaklarda şiddetli pronasyon ceryan eder. Bu hareketleri yaptıran bütün kaslar, ön kolun medial kompartmandadır. Fırlatma boyunca bütün güç medial epikondile iletilir. Adolasans çağdada bu kasların çıkış yeri, epifiz bölgesinde traksiyonun artmasıyla sorunlara neden olur.

Semptomlar dirsekte yavaş yavaş başlayan şiddetlenen ağrı, dirsek ekleminde sertlik, lokal hassasiyet vardır.

Tedavi istirahat (fırlatma hareketinin yapılmaması),bazen dirsek immobilize edilebilir. Eğer epifiz hattı zedelendiyse 8 hafta geçtikten sonra fırlatmalara başlanır.

RADİAL, ULNAR VE MEDİAN SİNİRLERİN SIKIŞMASI RADİAL SİNİRİN SIKIŞMASI

Radial sinirden dirseğin hemen aşağısında, supinatör kas içinden geçtiği dar kanalda sıkışabilir. Lateral epikondilin altında aşağısında ve hafifçe ön kısımda hassasiyet bulunabilir. Bilek eklemi ekstansiyona, ön kol supinasyona getirildiğinde ağrı ve güç azalması hissedilir. Motor kayba neden olmaz. Tedavide istirahat, NSAİ, hatta cerrahi tedavi gerektirebilir.

MEDİAN SİNİR SIKIŞMASI

Sporcularda enderde görülse, dirseğin ön-orta tarafında ağrı ve hassasiyet, 2.-3. parmağında radial uyuşma, kolun alt bölümünde direnç karşısında pronasyon yaptığında ağrı ortaya çıkar, elin palmar fleksiyonunda ağrı vardır. Tedavi istirahat, NSAİ, kısa süreli immobilizasyon, kronik vakalarda operasyon uygulanabilir.

ULNAR SİNİR SIKIŞMASI

Dirseğin medial kısmında travma sonucu elin 4.-5. Parmağında ağrı hissedilir. Dirsekte en sık karşımıza çıkan sinir sıkışmasıdır. Özellikle cirit, gülle atma, basketbol gibi sporlarda daha sık görülür.

Dirseğin medial kenarında ağrı ortaya çıkar, ağrı şiddetlenebilir ve4.-5. Parmağa yayılabilir. 4.-5. Parmaklarda duyu bozukluğu, tinel bulgusu pozitif olabilir. Tedavi sporcu kolunu istirahate alır, NSAİ, geçmediği taktirde cerrahi ile sinirin serbestleşmesi gerekebilir.

OLECRANON BURSİTİ (ÖĞRENCİ BURSİTİ)

Bursa olecraninin direkt travma sonucunda sinovyal sıvı ve/veya kan dolmasıyla meydana gelir. Özellikle uzak doğu sporları, güreş, voleybol, basketbol, futbol, american futbolu, hentbol gibi takım sporları yapanlarda koruyucu takılmazsa direkt travma sonucu meydana gelir. Bursada şişlik ve enflamasyon gelişebilir. Enflamasyon varsa şişlik yanısıra kızarıklıkda olabilir. Hasta hem istirahat hemde hareket sırasında ağrı hisseder. Koruyucu olarak yine dirseklikler kullanılabilir. Akut dönemde steril şartlarda ponksiyon + kompressif bandaj uygulanabilir. Bandaj şişlikle orantılı 4-7 gün kalabilir. Enflamasyonun gerilemediği durumlarda steroid enjeksiyonu yapılabilir.

KAPİTELLUM ASEPTİK NEKROZU

Özellikle genç basketbol oyuncularında radius başının kapitelluma basıncı ile gelişir. Dirsek ekstansiyonunda ağrı vardır. Radyografisinde kapitellumda düzleşme ve radiolusent bir hat görülebilir. Tedavisi cerrahidir.

MEDİAL KOLLATERAL LİGAMENT YIRTIĞI

Medial kollateral ligament yine dirseğin zorlandığı yani atma ve fırlatma sporu ile uzun süre ilgilenenlerde sıklıkla görülür. (Ör. Cirit, gülle atma, basebol ) Dirseğin valgus stresleri ile zorlanması oldukça sıktır. Bu tip bir sporcuda dirseğin iç kısmında instabilite, boşalma hissi, elini yumruk yaptığı zaman fleksor adale grubunda ağrı ve hassasiyet duyar. Hastaya valgus stresi verilince dirsekte ağrı hisseder. Eğer medialde ligament instabilitesi varsa eklem aralığı açılabilir. Sıklıkla anterior oblik bağ yırtığı veya uzaması söz konusudur. Akut olgularda bağ koptuğu yere dikilebilir. Kronik olgularda zayıf abğı gerilebilir.

BOKSÖR DİRSEĞİ

Antrenman yada boks maçı sırasında boksörlerin attığı yumruğun boşa giymesi sonucu olekranon çıkıntısı olekranon fossasına çarpar, buda bazen koronoid çıkıntıda kopma kırıklarına neden olabilir.